FANNY & ALEXANDER Klassieker

Twee kinderen groeien begin 20ste eeuw op in een liefdevolle, uitbundige Zweedse theaterfamilie. Na de vroegtijdige dood van hun vader trouwt hun moeder met een kille geestelijke die niets van levensvreugde moet hebben.
De ontroerend mooi vormgegeven, autobiografische familiesage wordt verteld vanuit het perspectief van de kleine Alexander, die met zijn toverlantaarn en marionetten een geheel eigen wereld creëert.

Met dit warme pleidooi voor levenslust en verbeeldingskracht maakte Bergman een einde aan zijn 40-jarige carrière als filmregisseur. Hij bleef echter wel televisiefilms schrijven en regisseren. ‘Fanny & Alexander’ won Oscars voor Beste Buitenlandse film, voor Beste Cinematografie, Beste Art Direction en voor Beste Kostuumontwerp, een Golden Globe en een César voor Beste Buitenlandse Film.

De vragen die Bergman in zijn films stelt, zijn niet gemaakt om antwoorden te produceren, maar dienen als leidraad voor drama. Wat is God en wie of wat zijn wij in hemelsnaam? Het observeren van intermenselijke relaties en van mensen die in een geloofscrisis verwikkeld zijn, was zijn voornaamste bezigheid. De samensmelting van theater en realiteit in films van Bergman komt voort uit zijn eigen belevingswereld en laat de kijker nadenken over verschillende realiteitsniveaus. Het gebruik van de close-up is een belangrijk kenmerk van zijn dramaturgische cinema.

Naast ‘Cries and Whispers’ dat een decennium eerder uitkwam, is ‘Fanny & Alexander’ één van zijn meest gestileerde films, vol verzadigd kleurgebruik en krachtige compositie. Sven Nykvist, Bergmans cameraman, die al sinds ‘De Maagdenbron’(1960) met hem samenwerkte, levert als altijd wonderlijke beelden af, en de prachtige mise-en-scène en cinematografie vormen een zachte deken over de intieme en soms intense scènes tussen de uitgediepte en memorabele karakters. Let bijvoorbeeld op de wijze hoe de kaarsverlichte kerstavond en het sfeervolle poppenatelier in contrast staan met het kille kleurloze internaatachtige huis van de bisschop.

François Truffaut, één van de grondleggers van de auteurscinema, over Bergman: “Er is niemand die zijn persoonlijkheid zo ver heeft doorgevoerd in film als Ingmar Bergman.”